Wat is sociale dumping?

Een werkgever kan zijn werknemer uitsturen naar een andere lidstaat om daar voor zijn rekening te gaan werken.

Zo kan bijvoorbeeld een Hongaarse aannemer van dakwerken tijdelijk zijn werknemers en zichzelf detacheren naar België.  

Twee elementen zijn daarbij van belang:

1) de werknemers die gedetacheerd worden naar België hebben recht op hetzelfde brutoloon en dezelfde wettelijke vergoedingen die in België aan Belgische werknemers moeten worden betaald.  Men spreekt van het respecteren van de harde kern aan loon- en arbeidsvoorwaarden.

2) de sociale zekerheid op het loon kan verder worden betaald in het thuisland (in ons voorbeeld in Hongarije dus).  De detachering is in principe tijdelijk, dit wil zeggen maximaal 24 maand. Onder bepaalde voorwaarden is een uitzonderlijke verlenging mogelijk tot maximaal 5 jaar in totaal.   Essentieel bij detachering is dat de werknemer vooraf onderworpen moet zijn aan de sociale zekerheid van het thuisland.  In ons voorbeeld is dit de sociale zekerheid van Hongarije.

In de Europese Unie geldt het principe van vrij verkeer van personen, diensten, goederen en kapitaal. Het vrije verkeer heeft onbetwistbaar tal van voordelen.

Er is ook een keerzijde aan dit principe. Er wordt ook misbruik gemaakt van dit principe waardoor Belgische werknemers, (kleine) zelfstandigen en bonafide ondernemers uit de markt worden geprijsd. In veel gevallen worden gedetacheerde werknemers zwaar onderbetaald, moeten ze tot 60 uur per week werken en worden ze tewerkgesteld in soms mensonterende werkomstandigheden.

De regering heeft daarom op 28/11/2013 het actieplan voor de strijd tegen de sociale dumping gestart.  De huidige regering wil die strijd verder zetten.

De voornaamste aanpassingen zijn:

Versterking van de controles op de grensoverschrijdende tewerkstelling, onder andere door de gespecialiseerde cellen van de verschillende inspectiediensten, de zogenaamde operationele cellen. De operationele cellen voeren iedere maand een aantal controles sociale dumping uit. Opdat alle inspecteurs efficiënt kunnen anticiperen op situaties van sociale dumping, verstrekte de Sociale Inlichtingen en Opsporingsdienst aan de diverse inspecties een bijkomende opleiding en werden gerichte vragenlijsten opgesteld. Op basis van doorgedreven datamining worden de bedrijven en clusters van bedrijven geselecteerd met de hoogste risico’s op fraude bij detachering.

Tegelijk werden een aantal wettelijke initiatieven en maatregelen genomen:

  • verstrenging van de wetgeving op de terbeschikkingstelling
  • verhoging van de strafmaat voor het niet correct betalen van het loon, als dit in samenhang is met andere inbreuken op bijvoorbeeld arbeidsduur, wekelijkse rust, feestdagen en andere
  • verstrenging van de regelgeving op aangifte van werven en inhoudingen bij het werken met onderaannemers met sociale en fiscale schulden
  • invoeren van de hoofdelijke aansprakelijkheid van loonschulden van de hoofdaannemer en opdrachtgever bij ernstige onderbetaling van de werknemers van de onderaannemers
  • afsluiten van protocollen met de Regie der Gebouwen en gewestelijke overheden voor een betere informatie-uitwisseling inzake de aanpak van de sociale fraude op overheidswerven
  • verhoging van de boetes in de transportsector voor het niet bijhouden van de rittenbladen en het niet respecteren van de wekelijkse rust
  • aanstelling per gerechtelijk arrondissement van een referentie- magistraat bevoegd voor sociale dumping en het opstellen van specifieke richtlijnen van het College van Procureurs Generaal voor het vervolgbeleid bij sociale dumping
  • verbetering van de samenwerking met de andere Europese inspectiediensten teneinde de uitwisseling van informatie te optimaliseren

Ondertussen werd vorig jaar via de wet van 11 december 2016 de Europese handhavingsrichtlijn 2014/67/EU omgezet in Belgische regelgeving. 

Via deze wet worden een aantal bestaande verplichtingen zoals onder andere de Limosa-melding, het voorleggen van A1 documenten en aangifte van werken aangevuld met andere maatregelen. 

Zo moet de buitenlandse onderneming die hier tijdelijk mensen laat werken een verbindingspersoon aanstellen die voor de inspectiediensten als contactpersoon optreedt en hen alle gevraagde documenten voorlegt.  Die documenten zijn de arbeidsovereenkomsten, de  loonbetalingsbewijzen en een arbeidstijdenoverzicht van de werknemers. De documenten moeten bovendien op vraag van de inspectie voorgelegd worden in het Nederlands, het Frans of het Engels, hetzij op papier hetzij in elektronische vorm.